Gruczoł tarczowy, choć jest stosunkowo niewielkim narządem zlokalizowanym u podstawy szyi, pełni w naszym organizmie rolę głównego dyrygenta metabolizmu. Hormony przez niego produkowane – tyroksyna (T4) i trójjodotyronina (T3) – docierają do każdej komórki ciała, w tym również do komórek budujących naszą skórę, mieszki włosowe oraz macierz paznokcia. Kiedy praca tego narządu ulega zaburzeniu, czy to w formie niedoczynności, nadczynności, czy też w wyniku chorób autoimmunologicznych, takich jak choroba Hashimoto lub choroba Gravesa-Basedowa, organizm błyskawicznie traci swoją równowagę. Zmiany te są bardzo szybko widoczne gołym okiem. Zrozumienie, w jaki sposób wahania hormonalne wpływają na nasz wygląd, to pierwszy krok do postawienia trafnej diagnozy i wdrożenia skutecznego leczenia, które przywróci nam zdrowie i komfort.
Sucha skóra a tarczyca – dlaczego naskórek traci nawilżenie?
Związek między nadmiernie przesuszoną, szorstką skórą a chorobami tarczycy jest jednym z najczęściej diagnozowanych problemów w gabinetach dermatologicznych i endokrynologicznych. Problem ten dotyczy przede wszystkim pacjentów zmagających się z niedoczynnością tego gruczołu. Kiedy we krwi brakuje odpowiedniej ilości hormonów, cały metabolizm ulega drastycznemu spowolnieniu. Przekłada się to bezpośrednio na funkcjonowanie gruczołów łojowych i potowych, które przestają produkować wystarczającą ilość ochronnego sebum i potu. Dodatkowo spowalnia się proces odnowy komórkowej – martwy naskórek nie złuszcza się w prawidłowym tempie, przez co warstwa rogowa staje się zgrubiała.
W efekcie tkanki tracą zdolność do zatrzymywania wody. Skóra staje się matowa, wiotka, szorstka w dotyku i przypomina pergamin. Co więcej, w ciężkich, nieleczonych postaciach niedoczynności może dojść do gromadzenia się pod skórą specyficznych substancji (mukopolisacharydów), co prowadzi do powstania tzw. obrzęku śluzowatego. Skóra wydaje się wtedy ciastowata, blada i chłodna.
Sucha skóra na nogach a tarczyca
Choć problem przesuszenia może dotyczyć całego ciała, to właśnie kończyny dolne są na niego najbardziej narażone. Rozpatrując zależność między suchością skóry na nogach a tarczycą, należy pamiętać, że na podudziach, łydkach oraz kolanach naturalnie znajduje się znacznie mniej gruczołów łojowych niż na twarzy czy plecach. Kiedy spowolniony metabolizm dodatkowo hamuje ich pracę, nogi tracą jakąkolwiek naturalną barierę ochronną. Skóra w tych miejscach potrafi pękać, boleśnie się łuszczyć, a niekiedy przybiera wygląd przypominający rybią łuskę (tzw. rybia łuska nabyta). Aby złagodzić te objawy, pacjenci zmuszeni są do stosowania silnie natłuszczających emolientów, jednak bez wyrównania poziomu hormonów we krwi, żadne kosmetyki nie przyniosą trwałej ulgi.
Białe plamki na skórze a tarczyca – związek z chorobami autoimmunologicznymi
Wiele osób wpada w panikę, zauważając nagłą utratę pigmentu na swoim ciele. Analizując występowanie białych plamek na skórze w kontekście chorób tarczycy, wkraczamy w fascynujący, choć skomplikowany świat immunologii. Odbarwienia te to najczęściej objaw bielactwa nabytego (vitiligo). Jest to schorzenie, w którym układ odpornościowy pacjenta błędnie atakuje i niszczy melanocyty, czyli komórki odpowiedzialne za produkcję barwnika w skórze (melaniny).
Zjawisko to ma bezpośredni związek z tarczycą. Statystyki medyczne bezlitośnie pokazują, że pacjenci cierpiący na autoimmunologiczne zapalenie gruczołu tarczowego (przede wszystkim chorobę Hashimoto oraz chorobę Gravesa-Basedowa) są w grupie znacznie podwyższonego ryzyka rozwoju innych chorób z autoagresji, w tym właśnie bielactwa. Ogniska odbarwień najczęściej pojawiają się na:
-
dłoniach i palcach,
-
twarzy (szczególnie wokół ust i oczu),
-
łokciach i kolanach,
-
narządach płciowych. Jeśli na ciele pacjenta pojawiają się mlecznobiałe plamy, konsultacja dermatologiczna zawsze powinna iść w parze z wykonaniem pełnego panelu badań tarczycowych (TSH, fT3, fT4, aTPO, aTG).
Tarczyca a swędzenie skóry głowy i problemy z włosami
Niewłaściwa praca układu hormonalnego uderza również w nasze włosy, czyniąc to z ogromną siłą. Korelacja między niedoczynnością tarczycy a uporczywym swędzeniem skóry głowy wynika bezpośrednio z opisanego wcześniej zahamowania pracy gruczołów łojowych. Kiedy skalp staje się ekstremalnie suchy i pozbawiony płaszcza hydrolipidowego, ulega podrażnieniom i zaczyna się intensywnie łuszczyć. Wywołuje to silny świąd, który zmusza pacjenta do drapania, co dodatkowo uszkadza naskórek i prowadzi do powstawania mikrourazów oraz stanów zapalnych.
Sam stan włosów również ulega drastycznemu pogorszeniu. Niedobór tyroksyny skraca fazę wzrostu włosa (anagen), wprowadzając mieszki w fazę przedwczesnego spoczynku i wypadania (telogen). Włosy u osób z niedoczynnością gruczołu stają się:
-
matowe, szorstkie i pozbawione blasku,
-
niezwykle łamliwe i kruche,
-
cienkie (często dochodzi do przerzedzenia brwi, szczególnie ich zewnętrznych końców). Z kolei przy nadczynności gruczołu (np. w chorobie Gravesa-Basedowa), skóra głowy może być nadmiernie potliwa i ciepła, a włosy stają się bardzo cienkie, delikatne jak jedwab i również wykazują silną tendencję do rozlanego wypadania.
Kruche paznokcie jako lustro gospodarki hormonalnej
Obrazu dermatologicznego dopełnia kondycja płytki paznokciowej. Paznokcie potrzebują ciągłego, zrównoważonego dopływu substancji odżywczych i prawidłowego ukrwienia macierzy. Zaburzenia endokrynologiczne sprawiają, że płytka rośnie znacznie wolniej. Staje się ona gruba, zmatowiała, pokryta podłużnymi lub poprzecznymi bruzdami. Bardzo charakterystycznym objawem dla pacjentów tarczycowych jest łamliwość paznokci oraz ich tendencja do rozdwajania się i kruszenia przy najmniejszym urazie mechanicznym. W przebiegu nadczynności tarczycy u niektórych pacjentów można również zaobserwować zjawisko onycholizy, polegające na bezbolesnym oddzielaniu się płytki paznokciowej od łożyska.
Podsumowując, skóra i jej przydatki to niezwykle czuły barometr naszego zdrowia wewnętrznego. Żadne, najdroższe nawet zabiegi kosmetologiczne i preparaty trychologiczne nie przyniosą długotrwałych rezultatów, jeśli zignorujemy źródło problemu, jakim jest rozregulowana gospodarka hormonalna. Wymienione wyżej objawy zawsze powinny stanowić sygnał do pilnej wizyty u lekarza endokrynologa.
0 komentarzy